Grafana GitHub Sızıntısı Mənbə Kodunu Üzə Çıxardı

Hadisənin Xülasəsi

Məşhur müşahidə və məlumatların vizuallaşdırılması platforması olan Grafana Labs, 20 may 2026-cı il tarixində ciddi bir təhlükəsizlik pozuntusu ilə üzləşdiyini elan etdi. Şirkət tərəfindən verilən açıqlamaya görə, icazəsiz şəxslər Grafana'nın xüsusi GitHub repozitoriyalarına giriş əldə edərək şirkətin bəzi məhsullarına aid mənbə kodlarını sızdırıblar. İlkin araşdırmalar göstərir ki, pozuntu müasir proqram təminatı inkişafı proseslərinin ən zəif halqalarından biri olan təchizat zənciri vasitəsilə həyata keçirilib. Təcavüzkarlar, populyar bir JavaScript kitabxanası olan TanStack ilə əlaqəli görünən zərərli bir npm (Node Package Manager) paketindən istifadə edərək bir Grafana tərtibatçısının giriş məlumatlarını ələ keçiriblər.

Bu hadisə, istifadəçi məlumatlarının birbaşa təsirlənmədiyi, lakin şirkətin intellektual mülkiyyətinin və dolayı yolla bütün istifadəçilərin təhlükəsizliyinin risk altına girdiyi bir kiberhücum növü kimi diqqət çəkir. Mənbə kodlarının sızdırılması, təcavüzkarların gələcək hücumlar üçün potensial təhlükəsizlik boşluqlarını (zero-day) axtarmasına imkan yarada bilər.

Sızdırılan Məlumatlar və Miqyası

Grafana'nın açıqlamasına görə, bu pozuntuda sızdırılan məlumatlar əsasən mənbə kodlarıdır. Şirkət, bu günə qədər müştəri məlumat bazalarına, istifadəçi etimadnamələrinə və ya Grafana Cloud platformasında saxlanılan müştəri məlumatlarına icazəsiz bir giriş olduğuna dair hər hansı bir sübut tapılmadığını bildirib. Lakin sızdırılan mənbə kodlarının miqyası olduqca genişdir və Grafana ekosisteminin əsas komponentlərini ehtiva edə bilər.

Mənbə kodu, bir proqram təminatının necə işlədiyini təsvir edən, insanlar tərəfindən oxuna bilən təlimatlar toplusudur. Bu kodun sızdırılması bir neçə mühüm riski özü ilə gətirir:

• İntellektual Mülkiyyət Oğurluğu: Grafana'nın illərlə davam edən tədqiqat və inkişaf nəticəsində yaratdığı alqoritmlər, memarlıq dizaynları və xüsusi texnologiyalar artıq rəqiblərin və ya pis niyyətli şəxslərin əlindədir.
• Təhlükəsizlik Boşluqlarının Təhlili: Təcavüzkarlar, sızdırılan kodu sətir-sətir yoxlayaraq hələ ictimaiyyətə açıqlanmamış və ya şirkət tərəfindən fərq edilməmiş təhlükəsizlik zəifliklərini (0-day) tapa bilərlər. Bu zəifliklər, dünya miqyasında on minlərlə Grafana serverinə qarşı mürəkkəb hücumlar təşkil etmək üçün istifadə edilə bilər.
• Etibarın Zədələnməsi: Tərtibatçı icması və korporativ müştərilər arasında şirkətin təhlükəsizlik mövzusundakı nüfuzu mənfi təsirlənə bilər.

Grafana, hansı repozitoriyalara daxil olunduğunu və hansı kod parçalarının sızdırıldığını dəqiq müəyyən etmək üçün hərtərəfli bir daxili yoxlama başlatdığını elan etdi. Bu proses tamamlandıqdan sonra daha ətraflı məlumat verilməsi gözlənilir.

Hücumun Texniki Tərəfi

Bu hücum, kiber təhlükəsizlik dünyasında getdikcə daha çox narahatlıq yaradan təchizat zənciri hücumu (supply chain attack) modelinin tipik bir nümunəsidir. Təcavüzkarlar, birbaşa əsas hədəf olan Grafana'nı deyil, onun etibar etdiyi daha zəif bir halqanı, yəni proqram təminatı inkişafı prosesində istifadə olunan üçüncü tərəf bir komponenti hədəf alıblar.

Hücum zəncirinin addımları aşağıdakı kimi xülasə edilə bilər:

1. Zərərli npm Paketinin Yaradılması: Təcavüzkarlar, tərtibatçılar arasında populyar olan TanStack (əvvəllər React Query) kitabxanasının adını təqlid edən və ya ona çox bənzəyən (typosquatting) saxta bir npm paketi yaratdılar. Bu paket, qanuni bir funksiya təqdim edirmiş kimi görünsə də, arxa planda zərərli kodlar işlədirdi.
2. Tərtibatçının Tələyə Düşməsi: Bir Grafana tərtibatçısı, layihəsinə bir asılılıq əlavə edərkən fərqində olmadan bu zərərli paketi kompüterinə endirdi və quraşdırdı. Bu, sadə bir yazım səhvi və ya diqqətsizlik nəticəsində baş vermiş ola bilər.
3. Giriş Məlumatlarının Oğurlanması: Paket quraşdırıldıqda, içindəki zərərli kod aktivləşdi. Bu kodun əsas məqsədi, tərtibatçının kompüterində saxlanılan həssas məlumatları, xüsusilə də GitHub'a daxil olmaq üçün istifadə edilən Şəxsi Giriş Tokenlərini (Personal Access Tokens - PAT) və ya SSH açarlarını tapıb oğurlamaq idi.
4. GitHub Girişi və Məlumat Sızması: Təcavüzkarlar, ələ keçirdikləri bu etibarlı giriş məlumatları ilə Grafana tərtibatçısının səlahiyyətlərinə sahib olaraq şirkətin xüsusi GitHub repozitoriyalarına daxil oldular. Bu girişdən istifadə edərək, mənbə kodlarını səssizcə öz serverlərinə köçürdülər.

npm Nədir? npm (Node Package Manager), JavaScript proqramlaşdırma dili üçün bir paket meneceridir. Tərtibatçılar, layihələrində ehtiyac duyduqları hazır kod kitabxanalarını (paketləri) asanlıqla yükləmək və idarə etmək üçün npm-dən istifadə edirlər. Milyonlarla paketin olduğu bu nəhəng ekosistem, təəssüf ki, pis niyyətli şəxslər üçün də məhsuldar bir zəmin yaradır.

Kimlər Təsirlənib?

Bu sızıntı birbaşa Grafana Labs-ı hədəf alsa da, onun dolayı təsirləri bütün Grafana istifadəçilərinə aiddir. İki əsas qrup üzərində dayanmaq lazımdır:

• Grafana Labs: Şirkət bu hadisənin birbaşa qurbanıdır. Onun intellektual mülkiyyəti oğurlanmış, marka nüfuzuna zərər dəymiş və hadisəni idarə etmək üçün ciddi resurslar ayırmaq məcburiyyətində qalmışdır.
• Grafana İstifadəçiləri (Korporativ və Fərdi): Grafana'nın açıq mənbəli və ya korporativ versiyalarını öz serverlərində (on-premise) işlədən və ya Grafana Cloud xidmətindən istifadə edən hər kəs potensial risk altındadır. Sızdırılan kodlarda tapıla biləcək yeni təhlükəsizlik boşluqları, bu istifadəçilərin sistemlərini hədəf alan hücumlarda istifadə edilə bilər. Buna görə də, bütün Grafana administratorlarının yaxın gələcəkdə yayımlanacaq təhlükəsizlik yeniləmələrinə qarşı son dərəcə diqqətli olmaları tələb olunur.

Hal-hazırda son istifadəçilərin məlumatlarının oğurlandığına dair bir sübut olmasa da, risk səviyyəsinin artdığı və proaktiv tədbirlərin görülməsinin zəruri olduğu aydındır.

Nə Etməlisiniz?

Grafana istifadəçiləri və ümumilikdə proqram tərtibatçıları üçün atılmalı olan bəzi addımlar var:

Grafana Administratorları Üçün:

• Rəsmi Kanalları İzləyin: Grafana'nın rəsmi bloqunu, təhlükəsizlik bülletenlərini və sosial media hesablarını yaxından izləyin. Şirkət, hadisə ilə bağlı yeni məlumatlar və yamalar yayımladıqda ilk olaraq bu kanallardan istifadə edəcək.
• Yeniləmələrə Hazır Olun: Grafana, çox güman ki, yaxın zamanlarda potensial təhlükəsizlik boşluqlarını bağlamaq üçün təcili təhlükəsizlik yamaları yayımlayacaq. Bu yeniləmələri mümkün olan ən qısa müddətdə sistemlərinizə tətbiq etməyə hazır olun.
• Giriş Qeydlərini Yoxlayın: Grafana quraşdırmalarınızdakı anormal fəaliyyətləri və ya şübhəli giriş cəhdlərini aşkar etmək üçün sistem və tətbiq qeydlərinizi nəzərdən keçirin.

Bütün Tərtibatçılar Üçün:

• Asılılıqlarınızı Yoxlayın: Layihələrinizdə istifadə etdiyiniz üçüncü tərəf kitabxanalarını mütəmadi olaraq yoxlayın. `npm audit` kimi vasitələrdən istifadə edərək bilinən təhlükəsizlik boşluqlarına malik paketləri aşkar edin və yeniləyin.
• Təhlükəsiz İnkişaf Təcrübələri: GitHub hesabınızda İki Faktorlu Doğrulama (2FA) istifadə edin. Giriş tokenlərinizə (PAT) minimum imtiyaz prinsipi ilə yalnız zəruri icazələri təyin edin və mütəmadi olaraq yeniləyin.
• Diqqətli Olun: Yeni bir paket quraşdırarkən adını iki dəfə yoxlayın və populyarlığını, endirilmə sayını və son yenilənmə tarixini nəzərdən keçirin.

Şirkətin Açıqlaması

Grafana Labs, hadisədən dərhal sonra yayımladığı bir blog yazısı ilə vəziyyəti ictimaiyyətə açıqladı. Açıqlamada, şəffaflıq prinsipinə sadiq qalacaqlarını və istintaq irəlilədikcə müştəriləri və icmanı məlumatlandıracaqlarını bildirdilər. Şirkətin atdığı ilk addımlar bunlardır:

• Pozuntudan təsirlənən tərtibatçı hesabının bütün giriş tokenləri və etimadnamələri dərhal ləğv edildi.
• Bütün GitHub təşkilatındakı giriş qeydləri ətraflı şəkildə təhlil edilir.
• Hücumun miqyasını və təsirini tam anlamaq üçün aparıcı bir kiber təhlükəsizlik şirkəti ilə müqavilə bağlandı.
• Sızdırılan mənbə kodları, potensial təhlükəsizlik boşluqları üçün proaktiv olaraq skan edilməyə başlandı.

Grafana, bu bədbəxt hadisənin proqram təminatı təchizat zəncirinin nə qədər kövrək olduğunu bir daha göstərdiyini və sənayedəki bütün maraqlı tərəflərin bu cür hücumlara qarşı daha davamlı olmasının vacibliyini vurğuladı.

Kaynak

https://thehackernews.com/2026/05/grafana-github-breach-exposes-source.html